Projekt Warhol

Od lat fascynowała mnie sprawa niezauważanego wpływu przestrzeni Karpat ( w sensie kulturowym ale i przyrodniczym) na twórczość Andy Warhola. Niby ikona wielkomiejskiego życia i braku powiązań z tradycją a jednak... Z tych przeczuć , lektury różnych biografii Warhola ale głównie z kilku podróży do Mikovej i Medzilaborcov, gdzie doświadczyłem pewności istnienia tych związków, wziął się projekt zrealizowany w ramach 1 Festiwalu Karpaty Offer w 2009 roku. Projekt ma bogatą dokumentację: kolorowe wydawnictwo papierowe, nad którym napracowałem się z Bogdanem mocno, filmowe (YouTube - zebrane na www.karpatyoffer.pl), które zawdzięczamy cierpliwości Michała oraz w formie małej płytki CD z utworem „15" i fotografią otworkową „wózka Warhola" na tle Muzeum „manggha".

WÓZEK WARHOLA / Warhol's tram
instalacja & akcja
„Andy Warhol to ja" Julia Warchola
Andy Warhol - fascynujący i kontrowersyjny artysta amerykański, prekursor pop-artu i prowokator... ale także skryty i wrażliwy człowiek z całym bagażem fobii, nieprzystosowania, ambicji i nadziei czyli tego wszystkiego, co przywiozła z Karpat do Ameryki, jego matka Julia Warcholova ...

W kwietniu 2009 roku podróżowaliśmy do wsi Mikova, na wschodniej Słowacji, aby dowiedzieć się czegoś więcej o rodzinnych stronach rodziny Warcholovców. Przewodnią myślą, tej kilkudniowej wyprawy, było moje przeświadczenie, że w sztuce Andy Warhola odnaleźć można wiele z kolorystyki, form i wrażliwości plastycznej mających swe źródło w kulturze i krajobrazie Karpat. Kolory cerkwi, sztuczne i prawdziwe kwiaty wotywne, błękity ultramaryny z fasad wioskowych chat, karpacka tradycja mechanicznego powielania i drukowania ozdobnych tkanin (na Słowacji nazywana - modrotlaczem), domowe sposoby wyrobu zabawek, bibułkowe ozdoby wielkanocne, swoista po(p)dkultura jarmarczna i odpustowa z kolorowaną ręcznie fotografią portretową i seryjnie produkowanymi „świętymi obrazami", znalazło swe ujście w zaskakujący sposób, w innym czasie i w innym miejscu. Rola i samoświadomość Julii Warcholonej w przekazywaniu specyficznej wrażliwości i umiejętności plastycznych późniejszemu „królowi" amerykańskiego pop-artu, wydaje się trudna do przecenienia. Odwiedzając Mikovą, ale także pobliskie miasteczko Medzilaborce, z ciągle nieco surrealistycznym w tym miejscu „muzeum sztuki nowoczesnej Andy Warhola", poczuliśmy, że mimo upływu lat sztuka Warhola w dalszym ciągu jest tam obca i niezrozumiała. Szkoda, że powielanie twarzy Monroe w miejsce stokrotek i rumianków, wprowadziło w błąd tak wielu ludzi na tak długo... 

Podczas wyprawy studialnej, koncertów Karpat Magicznych (muzyczna koncepcja : „ethnocore") i symbolicznych „kwiatowych akcji" , myśląc wciąż głównie o źródłach sztuki Andy Warhola (1928 Pittsburg -1987 Nowy Jork), z wielu powodów trudno było uniknąć refleksji dotyczącej percepcji sztuki i życiowych losów Władysława Hasiora (1928 Nowy Sącz - 1999 Kraków), artysty o niezwykle silnym, organicznym zakorzenieniu w „karpackości" ale zupełnie innych kolejach losu i relacjach rodzinnych. Hasior, pozostając w miejscu swego urodzenia, realizując artystyczne wizje i nie odcinając się mentalnie (ani też fizycznie) od miejsca swego pochodzenia, w konsekwencji jest nawet dzisiaj wikłany w lokalne i szerzej niezrozumiałe konteksty polityczne i paradoksalnie, ciągle stanowi mentalny problem dla swojej grupy etnicznej. 

Marek Styczyński, Kraków 8.06.2009

Z fascynującej historii bezskutecznego uwalniania się od mentalnych związków z matką / środowiskiem, desperackiej samoakceptacji, rozczarowań, równoczesnej obojętności/wrogości/uwielbienia otoczenia, osamotnienia i manipulacji, okrucieństwa tzw. kontekstu historycznego i głuchoty / ślepoty najbliższego środowiska życia artystów, pojawiła się potrzeba refleksji i pracy. Tak powstał ruchomy obiekt, koncepcja instalacji oraz powtarzalnej i modyfikowalnej akcji pt. Wózek Warhola.

Elementy: wózek/"Fabryka" (baby-carriage /"The Factory"), blaszane kwiaty, dwie osoby ubrane w czarne podkoszulki z podobizną twarzy Hasiora (wykonana techniką szablonu) oraz w fartuchy z jarmarku w Starym Sączu z agrafkami do przymocowywania obiektów : banknotów, starych biletów, notatek, fotografii..., muzyka składająca się ze zmieszania popularnych nagrań sprzedawanych na jarmarku z improwizacją na dowolnym instrumencie przetwarzanym elektronicznie.

Realizacja: wyprawę terenową, wykonanie obiektów i dokumentacji oraz przeprowadzenie premiery akcji, zrealizowano we współpracy z Małgorzatą Brodą w ramach I Festiwalu Karpaty Offer 2009 r., od marca do sierpnia 2009 r.

Pomocne cytaty:
(Julia) godzinami robiła też z puszek bukiety, które sprzedawała po 25-50 centów. /.../

Wyrabiała kwiaty z blachy, używając puszek po owocach, i stąd moje pierwsze obrazy z puszek. Bierze się puszkę - im większa, tym lepiej - jak te dużych rozmiarów z połówkami brzoskwiń, przecina się ją, chyba nożyczkami. To bardzo łatwe; i po prostu robi się z nich kwiaty. Matka zawsze miała pod ręką pełno puszek, w tym puszki po zupie. To była wspaniała kobieta i bardzo dobra, prawdziwa artystka, jak prymitywiści. Andy Warhol
Andy Warhol

Wszystkie cytaty zaczerpnięto z : Andy Warhol Życie i śmierć Victor Bockris, przekład Piotra Szymor, Wydawnictwo W.A.B., 2005