
cybertotem.eu by Marek Styczynski is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska License.
instrumenty
Dlaczego tradycyjne instrumenty muzyczne są (dla mnie) ważne? Tradycyjne instrumenty muzyczne buduje się oczywiście po to, żeby tworzyć i podtrzymywać muzykę, która może być uznana za specyficzny przejaw kultury niematerialnej. Instrumenty - będąc także stosunkowo spontanicznym i indywidualnym wyrazem poczucia estetyki - są jednocześnie symptomem poziomu technicznego kultury, w jakiej się narodziły (lub do jakiej zostały zasymilowane). Stanowią wreszcie swoisty materialny klucz...
Fujarą detwiańską zainteresowałem się poważniej już w latach 80-siątych XX w. i pierwsze nagrania z udziałem tego instrumentu zrealizowałem na początku lat 90-siątych XX w. Pierwszą fujarę pasterską zamówiłem w Zvoleniu u prof. Milana Kriżo (wym. 163 cm długości, średnica górna: 5,5 cm, dolna 4,0 cm, średnica wew. otworu na dole rury głównej to 2,5 cm, nie zdobiona na moją prośbę, części ruchome i związane tradycyjnie rzemieniem, sygnowana MK na rurze głównej , inna fujara z mojej kolekcji (fujara ze szkoły Juraja Durecki , ma 169 cm długości, jest inkrustowana mosiężną blachą i barwiona na ciemno, ze stałym połączeniem głównych elementów mosiężną opaską), inna fujara z mojej kolekcji to bardzo interesujący instrument wykonany w rejonie Poljany z drewna bzu czarnego wyschniętego po uderzeniu piorunem...
Instrument występuje jedynie w jednym rejonie Słowacji i toczy się dyskusja na temat jego pochodzenia. Pierwszym znanym muzykiem grającym i budującym gajdice był Andrej Mizerak (1897-1977) z miejscowości Lucky-Potoky na Wschodniej Słowacji. Na temat gajdicy powstały rozprawy naukowe, książki i opracowania popularyzatorskie (np. : „Andrej Mizerak a jeho gajdica" CD z archiwalnymi nagraniami A. Mizeraka, nakład 500 sztuk, www.hornatorysa.com 2008,). Instrument ma ok. 50 cm długości, składa się z drewnianej przebierki z 7 otworami (w tym jeden od spodu) budowanej z drewna bzu czarnego (Sambucus nigra) lub kaliny koralowej (Viburnum opulus) oraz czaszy wzmacniającej o długości ok. 21 cm, zbudowanej z rogu krowy lub (dawniej) wołu.
